En Sık Görülen Malign Deri Tümörü — Yavaş İlerleyen ama Lokal Olarak Yıkıcı Bir Kanser
Görülme Sıklığı (Epidemiyoloji)
Bazal Hücreli Karsinom (BHK), epidermisin bazal tabakasındaki keratinositlerden köken alan, dünyada en sık görülen malign deri tümürüdür.
- Tüm deri kanserlerinin %70–80’ini oluşturur.
- Yaşam boyu gelişme riski açık tenli bireylerde %20’ye kadar çıkar.
- En sık 50 yaş üzeri bireylerde görülür.
- Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görülür.
- Güneşe yoğun maruz kalan bölgelerde yaşayanlarda insidans yüksektir (Avustralya, Akdeniz ülkeleri, ABD güney eyaletleri).
- Türkiye’de yapılan epidemiyolojik çalışmalarda deri kanserleri içinde en sık tipin BHK olduğu bildirilmiştir.
BHK yavaş büyür, metastaz çok nadirdir (< %0.1) ancak lokal olarak destrüktif davranabilir. Göz çevresi, burun kanadı gibi fonksiyonel bölgelerde erken tanı ve tedavi çok önemlidir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
UV Radyasyonu
- Kronik UVB maruziyeti, en önemli etiyolojik faktördür.
- DNA hasarı → p53 tümör baskılayıcı gen mutasyonu → kontrolsüz proliferasyon.
Risk Faktörleri
- Açık ten (Fitzpatrick I–III)
- Uzun süreli güneş maruziyeti
- 50 yaş üzeri
- PUVA veya radyoterapi öyküsü
- İmmünsüpresyon (ör. organ nakli hastaları — 10 kat artmış risk)
- Arsenik maruziyeti (endüstriyel risk)
- Genetik sendromlar (Bazal hücre nevüs sendromu — Gorlin-Goltz)
UV’ye bağlı DNA hasarı birikimseldir; risk yaşam boyu artar.
Oluşum Mekanizması (Patogenez)
- Kronik UV maruziyeti → epidermal bazal tabaka hücrelerinde DNA mutasyonları.
- Özellikle p53 ve PTCH1 genlerinde mutasyonlar → hücre siklusu bozulur.
- Atypik bazal hücrelerin klonal proliferasyonu → nodüler veya yüzeyel lezyon gelişir.
- Tümör lokal dokulara ilerleyebilir ancak metastaz nadirdir.
BHK özellikle burun, göz çevresi, yanak, alın gibi güneşe açık bölgelerde gelişir.
Klinik Bulgular
Tipik Lezyon Özellikleri
- Pearly (inci beyazı) parlak papül veya nodül, üzeri teleanjiektazik damarlarla çevrili.
- Zamanla ülserleşebilir (“rodent ulcer”).
- Yavaş ama infiltratif büyüme.
Sık Yerleşim Bölgeleri
- Burun kanadı
- Göz çevresi
- Alın
- Yanaklar
- Kulak kepçesi
- Dudak çevresi
Klinik Alt Tipler
- Nodüler BHK (en sık): parlak, kubbe şeklinde, bazen ülserli.
- Yüzeyel BHK: gövdede ince plak şeklinde, pembe eritemli.
- Morpheaform BHK: skar benzeri, sert, sınırları belirsiz (agresif tip).
- Pigmente BHK: melanin içeren koyu kahverengi-siyah lezyon (melanomla karışabilir).
Ayırıcı Tanı
- Seboreik keratoz
- Aktinik keratoz
- Pigmente BHK ↔ Malign melanom
- Squamöz hücreli karsinom
- Granüloma annulare
- Psoriazis plağı (yüzeyel tiplerde)
Tanı için biyopsi şarttır.
- Punch biyopsi veya eksizyonel biyopsi yapılır.
- Histopatolojide bazal tabaka hücrelerinden kaynaklanan atipik proliferasyon görülür.
Tedavi Protokolleri
Tedavi seçimi; lezyonun tipi, boyutu, lokalizasyonu ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Amaç: tümörün tamamen çıkarılması, nükslerin önlenmesi ve kozmetik-fonksiyonel bütünlüğün korunmasıdır.
a) Cerrahi Eksizyon (Altın Standart)
- %95’in üzerinde kür oranı
- Lezyon etrafında 3–5 mm güvenlik sınırı
- Histopatolojik kontrol
b) Mohs Mikrocerrahisi
- Özellikle burun, göz çevresi gibi kritik bölgelerde
- En yüksek kür oranına sahiptir (%99’a kadar)
- Minimal doku kaybı ile tam eksizyon sağlar.
c) Kriyoterapi
- Küçük, yüzeyel lezyonlarda uygulanabilir.
- Daha az invaziv ancak nüks riski cerrahiye göre daha yüksektir.
d) Topikal İmikuimod veya 5-FU
- Yüzeyel BHK’da kullanılabilir.
- 6–12 hafta tedavi gerektirir.
e) Fotodinamik Tedavi (PDT)
- Kozmetik olarak önemli bölgelerde iyi sonuç verir.
- Yüzeyel tiplerde etkilidir.
f) Radyoterapi
- Cerrahiye uygun olmayan yaşlı veya komorbid hastalarda alternatif.
Yaşam Tarzı ve Korunma Önerileri
- Güneşten korunma (SPF 50+ güneş kremi, şapka, koruyucu giysi).
- Solaryumdan kaçınma.
- Derideki yeni veya değişen lezyonların düzenli kontrolü.
- Kronik UV maruziyeti öyküsü olanlarda yıllık dermatolojik muayene.
- Cerrahi sonrası yara bakımı ve düzenli takip.
Özel Durumlar
- İmmünsüprese bireylerde: Daha agresif seyir ve yüksek nüks oranı.
- Pigmente BHK: Melanom ayırıcı tanısı dikkatle yapılmalıdır.
- Morpheaform tip: Derin invazyon ve nüks oranı daha yüksektir.
- Yaşlı hastalar: Minimal invaziv tedavi yöntemleri (PDT, topikal tedavi) tercih edilebilir.
Prognoz
- Cerrahiyle tedavi edilen olgularda kür oranı %95–99’dur.
- Morpheaform tiplerde nüks oranı daha yüksektir.
- Metastaz nadirdir ancak uzun süreli lokal doku destrüksiyonu olabilir.
- Düzenli takip, nükslerin erken saptanmasını sağlar.
PubMed Kaynakları
- Verkouteren JAC et al. Epidemiology of basal cell carcinoma: scholarly review. Br J Dermatol. 2017;177(2):359–372. PMID: 28278395
- Bath-Hextall FJ et al. Interventions for basal cell carcinoma of the skin. Cochrane Database Syst Rev. 2007;(1):CD003412. PMID: 17253489
- Rubin AI, Chen EH, Ratner D. Basal-cell carcinoma. N Engl J Med. 2005;353(21):2262–2269. PMID: 16306523
- Kauvar AN et al. Consensus for nonmelanoma skin cancer treatment. J Am Acad Dermatol. 2015;73(5):935–950. PMID: 26477545
Sonuç
Bazal Hücreli Karsinom, yavaş büyüyen ancak tedavi edilmezse lokal dokuda ciddi hasara neden olabilen bir deri kanseridir. Erken tanı ve cerrahi tedavi, yüksek kür oranı sağlar. UV koruması ve düzenli dermatolojik kontroller nüks riskini azaltır.
LÜTFEN DİKKAT! Bu internet sitesi yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sitede yer alan yazı, resim, video ve diğer tüm içerikler ön bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bu sitede yer alan bilgiler tanı veya tedavi amacıyla kullanılmamalıdır. Bu site üzerinden hiç bir şekilde gerçek bir muayene, teşhis ve tedavinin yerine geçecek sağlık hizmeti verilmemekte olup, teşhis ve tedaviler yerinde yapılmalıdır. Detaylı Bilgi için lütfen YASAL UYARI sayfamızı inceleyiniz. Bu konudaki tüm sorumluluk ziyaretçiye aittir.
