Çocukluk Çağının En Yaygın Bulaşıcı Bakteriyel Cilt Enfeksiyonu
Görülme Sıklığı (Epidemiyoloji)
İmpetigo, özellikle çocuklarda sık görülen, yüzeyel epidermal tabakada yerleşen bakteriyel bir deri enfeksiyonudur. Genellikle burun ve ağız çevresinde, yüz, el ve ekstremitelerde kabuklu lezyonlarla kendini gösterir.
- Tüm dünya genelinde yaygın bir enfeksiyondur.
- En sık 2–5 yaş arası çocuklarda görülür.
- Tropikal iklimlerde prevalans %10–15’e kadar çıkabilir.
- Daha nadiren erişkinlerde de görülebilir (özellikle atopik dermatitli veya travmalı deri zemininde).
- Toplum içinde kolaylıkla bulaşır; özellikle kreş ve okul gibi kalabalık ortamlarda salgınlara neden olabilir.
İmpetigo, hızlı bulaşabilmesi nedeniyle erken tanı ve tedavisi önemli olan bir halk sağlığı sorunudur.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Etken Bakteriler
- Staphylococcus aureus (en sık)
- Özellikle impetigo contagiosa formunun başlıca etkenidir.
- Streptococcus pyogenes (A grubu β-hemolitik streptokok)
- Tek başına ya da S. aureus ile birlikte bulunabilir.
Risk Faktörleri
- Çocukluk çağı
- Atopik dermatit veya diğer egzamatöz dermatozlar
- Deride travma, böcek ısırığı, kaşıma, kesik
- Hijyen eksikliği
- Kalabalık yaşam koşulları
- Tropikal iklimler
Burun içinde bulunan S. aureus taşıyıcılığı (nazal kolonizasyon), impetigonun en önemli bulaş kaynağıdır.
Oluşum Mekanizması (Patogenez)
Normalde deri bariyeri mikroorganizmaların girişine karşı koruyucudur. İmpetigoda:
- Deride küçük bir travma, kaşıma veya egzamatöz bir lezyon → bariyer bütünlüğü bozulur.
- S. aureus veya S. pyogenes epidermise yerleşir.
- Eksfolyatif toksinler (özellikle S. aureus) keratinositler arası bağlantıyı bozar.
- Yüzeyel epidermiste büller veya püstüller gelişir.
- Bunlar hızla patlar, yerini bal rengi kabuklara bırakır.
Lezyonlar genellikle yüzeyel kalır ve skar bırakmadan iyileşir.
Klinik Bulgular
a) Non-büllöz impetigo (en sık form – %70)
- Başlangıçta küçük eritemli papül veya püstül → hızla patlar → bal rengi kabuk
- Yüz (özellikle burun-ağız çevresi), el, ekstremite
- Hafif kaşıntı olabilir
- Sistemik semptomlar genellikle yoktur
b) Büllöz impetigo
- Eksfolyatif toksin üreten S. aureus neden olur
- İnce duvarlı, kolay rüptüre olan büller
- Daha çok gövde, aksilla, intertriginöz bölgelerde görülür
- Yenidoğan ve bebeklerde sık
c) Ektima (derin form)
- Dermise kadar ilerleyen nadir form
- Sıklıkla alt ekstremitelerde kalın kabuklar, ülserasyonlar
Lezyonlar hızla yayılabilir ve bulaşıcıdır. Kaşımak, enfeksiyonun başka bölgelere taşınmasına neden olur.
Ayırıcı Tanı
- Herpes simplex (veziküler başlangıç)
- Varisella
- Kontakt dermatit
- Skabies (uyuz)
- Ektima gangrenosum (immünsüprese bireylerde)
Tanı genellikle klinik olarak konur.
- Kültür, tekrarlayan veya tedaviye dirençli olgularda yapılabilir.
- MRSA şüphesi varsa kültür önerilir.
Tedavi Protokolleri
Tedavi hedefi:
- Enfeksiyonu hızla kontrol altına almak
- Bulaşı önlemek
- Komplikasyonları engellemek
a) Topikal Antibiyotikler (Birinci Basamak)
- Mupirosin %2 krem veya merhem (3x/gün, 5–7 gün)
- Retapamulin (alternatif)
- Fusidik asit (bazı bölgelerde direnç gelişimi dikkate alınmalı)
Topikal tedavi, sınırlı ve hafif olgularda yeterlidir.
b) Sistemik Antibiyotikler
Yaygın, büllöz veya sistemik bulgular eşlik ediyorsa:
- Penisilinaz dirençli penisilinler (dikloksasilin)
- Sefaleksin
- MRSA şüphesinde klindamisin, trimetoprim-sülfametoksazol veya doksisiklin
Tedavi süresi genellikle 7–10 gündür.
c) Hijyen Önlemleri
- Ellerin sık yıkanması
- Lezyonlara dokunmamaya özen gösterme
- Tırnakların kısa kesilmesi
- Havlu, çarşaf ve kişisel eşyaların ortak kullanılmaması
- Kreş ve okul çocuklarında izolasyon önerilebilir (ilk 24 saat antibiyotik sonrası bulaşıcılık azalır)
d) Nazal Kolonizasyonun Tedavisi
- Tekrarlayan impetigo varsa nazal taşıyıcılık açısından mupirosin nazal pomat uygulanabilir.
Yaşam Tarzı ve Koruyucu Önlemler
- Deri bütünlüğünü korumak (kaşıma, travmadan kaçınma)
- Ciltteki küçük yaraların erken temizliği
- Düzenli el hijyeni
- Atopik dermatit veya egzama varsa kontrol altına alınması
- Güneş veya sıcak ortamda terlemeye bağlı iritasyonlardan kaçınmak
İmpetigo genellikle hafif seyreder ancak tekrarlama eğilimi olduğundan koruyucu hijyen önlemleri çok önemlidir.
Özel Durumlar
- Yenidoğan ve bebeklerde: Büllöz impetigo daha sık görülür, hızlı yayılabileceğinden sistemik tedavi ve yakın takip gerekir.
- Atopik dermatitli çocuklar: Deri bariyeri zayıf olduğu için impetigo sık görülür.
- İmmünsüprese bireyler: Ektima ve invaziv enfeksiyon riski artar.
- MRSA taşıyıcıları: Alternatif antibiyotik rejimleri gerekebilir.
Prognoz
- Uygun tedaviyle 7–10 gün içinde tam iyileşme sağlanır.
- Sıklıkla skar bırakmaz.
- Nadiren glomerülonefrit gibi poststreptokoksik komplikasyonlar gelişebilir.
- Tekrarlayan olgularda nazal taşıyıcılık tedavisi ve hijyen eğitimi çok önemlidir.
PubMed Kaynakları
- Koning S et al. Impetigo: incidence and treatment in general practice in the Netherlands. Br J Dermatol. 2006;154(4):696–700. PMID: 16536796
- Bowen AC et al. The global epidemiology of impetigo: a systematic review of the population prevalence of impetigo and pyoderma. PLoS One. 2015;10(8):e0136789. PMID: 26317533
- Steer AC et al. Diagnosis and treatment of impetigo in children. Lancet Infect Dis. 2014;14(8):733–740. PMID: 24877928
- Luby SP et al. Effect of handwashing on child health: a randomized controlled trial. Lancet. 2005;366(9481):225–233. PMID: 16023513
Sonuç
İmpetigo, çocukluk çağında sık görülen ama doğru ve hızlı tedaviyle kolayca kontrol altına alınabilen bir enfeksiyondur. Topikal antibiyotikler çoğu olguda yeterlidir. Bulaşmayı önlemek için hijyen eğitimi en az tedavi kadar önemlidir.
LÜTFEN DİKKAT! Bu internet sitesi yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sitede yer alan yazı, resim, video ve diğer tüm içerikler ön bilgilendirme amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bu sitede yer alan bilgiler tanı veya tedavi amacıyla kullanılmamalıdır. Bu site üzerinden hiç bir şekilde gerçek bir muayene, teşhis ve tedavinin yerine geçecek sağlık hizmeti verilmemekte olup, teşhis ve tedaviler yerinde yapılmalıdır. Detaylı Bilgi için lütfen YASAL UYARI sayfamızı inceleyiniz. Bu konudaki tüm sorumluluk ziyaretçiye aittir.
